खालील लेख अनेक प्रसिद्ध जर्नल्स जसे की लॅन्सेट आणि इतर विश्वासार्ह सोर्सेस मधून डॉ उद्धव कुंभार,यांनी प्रबोधनासाठी संकलित केला आहे, तो नावासह तुम्ही पुढे पाठवू शकता :
🌸 PCOS आता PMOS म्हणून ओळखले जाणार! 🌸
पूर्वी ज्याला PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) म्हटले जायचे, त्या आजाराचे नाव आता बदलून PMOS – Polyendocrine Metabolic Ovarian Syndrome असे करण्यात आले आहे. हा महत्त्वपूर्ण बदल जगातील प्रसिद्ध वैद्यकीय जर्नल मध्ये मे 2026 मध्ये प्रकाशित जागतिक संशोधनानुसार करण्यात आला आहे.
🔹 नाव का बदलले?
“Polycystic Ovary” या नावामुळे अनेकांना अंडाशयात फक्त सिस्ट असतात असा गैरसमज होत होता. प्रत्यक्षात हा आजार फक्त अंडाशयापुरता मर्यादित नसून हार्मोन्स, इन्सुलिन, वजन, मेटाबॉलिझम, त्वचा, मानसिक आरोग्य आणि प्रजनन आरोग्याशी संबंधित आहे. त्यामुळे नवीन नाव अधिक अचूक मानले जात आहे.
━━━━━━━━━━━━━━━
🌺 PMOS/PCOS ची सामान्य लक्षणे
✔ मासिक पाळी अनियमित होणे
✔ वजन वाढणे किंवा वजन कमी न होणे
✔ चेहऱ्यावर, छातीवर किंवा पोटावर जास्त केस येणे
✔ मुरूम व तेलकट त्वचा
✔ केस गळणे
✔ गर्भधारणेत अडचणी
✔ थकवा, चिडचिड, मूड बदल
✔ मान किंवा बगल काळी पडणे (Insulin Resistance)
✔ मधुमेह, BP आणि कोलेस्टेरॉल वाढण्याचा धोका
━━━━━━━━━━━━━━━
🔍 PMOS/PCOS चे निदान कसे केले जाते?
डॉक्टर खालील गोष्टी तपासतात:
🩺 १. लक्षणे व इतिहास
- पाळी अनियमित आहे का?
- वजन वाढते का?
- चेहऱ्यावर केस किंवा मुरूम आहेत का?
🧪 २. रक्त तपासण्या - Testosterone आणि इतर हार्मोन्स
- Thyroid आणि Prolactin
- Blood Sugar / HbA1c
- Insulin Resistance तपासणी
📸 ३. सोनोग्राफी (Ultrasound)
अंडाशयात अनेक लहान follicles दिसू शकतात.
📌 निदानासाठी साधारणपणे खालीलपैकी २ गोष्टी असणे आवश्यक मानले जाते:
✔ पाळी अनियमित असणे
✔ पुरुष हार्मोन्स वाढलेले असणे
✔ अंडाशयात polycystic बदल दिसणे
━━━━━━━━━━━━━━━
💊 PMOS/PCOS चे उपचार कसे केले जातात?
🌿१.Non-Pharmacological Treatment (औषधांशिवाय उपचार)
✅ वजन नियंत्रण — फक्त 5–10% वजन कमी झाले तरी पाळी आणि हार्मोन्स सुधारू शकतात.
✅ दररोज 30–45 मिनिटे चालणे, व्यायाम किंवा योग
✅ कमी साखर व जंक फूड टाळणे
✅ High protein आणि high fiber आहार
✅ पुरेशी झोप
✅ ताणतणाव कमी करणे
✅ Meditation आणि lifestyle सुधारणा
🏃♀️ Lifestyle modification हा उपचाराचा सर्वात महत्त्वाचा भाग मानला जातो.
━━━━━━━━━━━━━━━
💊 २. Pharmacological Treatment (औषधोपचार)
डॉक्टर रुग्णाच्या तक्रारीनुसार औषधे देऊ शकतात:
✔ पाळी नियमित करण्यासाठी – Hormonal tablets / Oral contraceptive pills
✔ Insulin Resistance साठी
✔ वजन कमी करण्यासाठी – काही रुग्णांमध्ये anti-obesity medicines
✔ गर्भधारणेसाठी – Ovulation induction medicines
✔ मुरूम व जास्त केसांसाठी – Anti-androgen उपचार
✔ मधुमेह, BP, cholesterol असल्यास त्यानुसार उपचार
⚠ कोणतेही औषध स्वतःहून घेऊ नका. तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला आवश्यक आहे.
━━━━━━━━━━━━━━━
📊 हा आजार किती सामान्य आहे?
जगभरातील सुमारे ८ पैकी १ महिलेला PMOS/PCOS असू शकतो. अनेक महिलांना याची माहिती नसते किंवा निदान उशिरा होते.
━━━━━━━━━━━━━━━
🔹 PMOS म्हणजे नेमके काय?
👉 Polyendocrine – अनेक हार्मोन्सचा असंतुलन
👉 Metabolic – वजन, साखर, इन्सुलिनशी संबंध
👉 Ovarian – अंडाशयातील कार्यातील बदल
━━━━━━━━━━━━━━━
🌸 महत्त्वाचे
PMOS/PCOS हा “फक्त पाळीचा” किंवा “फक्त सिस्टचा” आजार नाही. हा संपूर्ण शरीरावर परिणाम करणारा हारोनल आणि मेटाबॉलिक विकार आहे. योग्य वेळी निदान, जीवनशैली सुधारणा आणि उपचार केल्यास तो नियंत्रणात ठेवता येतो आणि अनेक महिलांचे आरोग्य व fertility सुधारू शकते.
📢 ही माहिती प्रत्येक मुलगी, महिला आणि पालकांपर्यंत पोहोचवा.
🌿 आरोग्याबद्दल जागरूक राहा!
Dr Uddhav Kumbhar
Mobile: 8983374099
https://www.instagram.com/reel/DWAP3AVjIOS/?igsh=YnZ5N205bXQyYjBz
